MỘT SỐ BIỆN PHÁP DAỴU TRẺ 5 TUỔI

MOÄT SOÁ BIEÄN PHAÙP DAÏY TREÛ 5-6 TUOÅI

KEÅ LAÏI CHUYEÄN COÅ TÍCH

CHÖÔNG I: CÔ SÔÛ KHOA HOÏC CUÛA ÑEÀ TAØI

CÔ SÔÛ LÍ LUAÄN

I. ÑAËC ÑIEÅM TAÂM LYÙ CUÛA TREÛ MAÃU GIAÙO LIEÂN QUAN ÑEÁN VIEÄC TIEÁP NHAÄN TRUYEÄN COÅ TÍCH:

1.Tö duy :

1.1. Khaùi nieäm veà tö duy: Tö duy laø quaù trình nhaän thöùc phaûn aùnh nhöõng tuoäc tính, baûn chaát nhöõng moái quan heä coù tính quy luaät cuûa söï vaät hieän töôïng trong hieän thöïc khaùch quan maø ta chöa bieát .

1.2. Ñaëc ñieåm tö duy cuûa treû maãu giaùo 5 – 6 tuoåi:

* Xuaát hieän tö duy tröïc quan hình töôïng môùi vaø nhöõng yeáu toá cuûa kieåu tö duy loâgic:

- Söï phaùt trieån quan troïng trong tö duy tröïc quan hình töôïng môùi cuûa treû maãu giaùo ñoù laø hình töôïng tö duy sô ñoà tröïc quan .

- Tö duy sô ñoà tröïc quan laø tö duy hình töôïng ñöôïc thöïc hieän nhôø nhöõng haønh ñoäng ñònh höôùng beân trong vôùi caùc hình aûnh sô ñoà hoaù.

- Söï hình thaønh vaø phaùt trieån cuûa tö duy loâgic coù lieân quan maät thieát vôùi khaû naêng thoâng hieåu vaø söû duïng ngoân ngöõ trong quaù trình tö duy. Vì vaäy khi daïy treû keå laïi chuyeän, coâ giaùo caàn naém ñöôïc ñaëc ñieåm tö duy cuûa treû ñeå coù nhöõng phöông phaùp, bieän phaùp daïy ñaït hieäu quaû cao vaø phuø hôïp vôùi ñaëc ñieåm phaùt trieån cuûa ñoä tuoåi, trong truyeän coå tích treû ñaõ hình dung cuoäc soáng cuûa oâng cha ta, caùc moái quan heä trong xaõ hoäi … Thoâng qua caùc hình töôïng oâng buït, baø tieân, coâ tieân, ngöôøi giaøu, ñòa chuû, ngöôøi noâng daân ngheøo, ngöôøi coù thaân phaän thaáp heøn trong xaõ hoäi…. Vaø caùc nhaân vaät vôùi nhöõng phaåm chaát ñaïo ñöùc, tính caùch soáng ñoäng, ñoäc ñaùo khaùc thöôøng … thoâng qua lôøi keå maãu cuûa coâ ñeå giuùp treû lónh hoäi laïi taùc phaåm moät caùch deã daøng, nhanh choùng, ñaày aán töôïng vaø taùi hieän laïi taùc phaåm moät caùch chuû ñoäng, saùng taïo.

2. Ngoân ngöõ:

Ngoân ngöõ laø phöông tieän cuûa tö duy, phöông tieän giao tieáp laø phöông tieän quan troïng nhaát ñeå treû lónh hoäi neàn vaên hoaù daân toäc, nhaân loaïi ñeå phaùt trieån. Ngoân ngöõ coøn laø phöông tieän ñeå boài boå taâm hoàn baèng caùch duøng ngoân ngöõ ñoù laøm cho taâm hoàn cuûa con ngöôøi caøng theâm phong phuù hôn, saâu saéc hôn.

- ÔÛû treû maãu giaùo lôùn söï hoaøn thieän tieáng meï ñeû ñöôïc theå hieän: Treû naém vöõng ngöõ aâm, ngöõ ñieäu khi söû duïng tieáng meï ñeû, phaùt aâm töông ñoái chuaån keå caû nhöõng aâm khoù. Treû ñaõ bieát söû duïng ngöõ ñieäu moät caùch phuø hôïp vôùi noäi dung giao tieáp hay noäi dung caâu chuyeän maø treû keå. Chaúng haïn: Treû ñaõ bieát söû duïng ngöõ ñieäu eâm aùi ñeå theå hieän tình caûm yeâu thöông trìu meán vaø treû cuõng söû duïng ngöõ ñieäu thoâ, maïnh ñeå theå hieän ngöõ ñieäu töùc giaän...

- Vieäc daïy treû keå laïi truyeän coå tích taïo ñöôïc moâi tröôøng ngoân ngöõ trong saùng laønh maïnh, raát thuaän lôïi cho söï phaùt trieån ngoân ngöõ, cung caáp voán töø cho treû ngaøy caøng phong phuù chuaån xaùc…

- Söï phaùt trieån ngoân ngöõ maïch laïc theå hieän moät trình ñoä phaùt trieån töông ñoái cao, caû veà ngoân ngöõ vaø tö duy.

- Söï hình thaønh ngoân ngöõ maïch laïc coù yù nghóa ñaëc bieät quan troïng ñoái vôùi söï phaùt trieån trí tueä cuûa treû.

3. Chuù yù – trí nhôù :

3.1. Khaùi nieäm Chuù yù – trí nhôù: - Chuù yù laø xu höôùng, laø söï taäp trung tö töôûng vaøo moät ñoái töôïng xaùc ñònh, chuù yù laø quùa trình toå chöùc ñònh höôùng cho caùc hoaït ñoäng, taâm lyù khaùc, tö duy, töôûng töôïng.

- Trí nhôù laø quùa trình taâm lyù phaûn aùnh nhöõng kinh nghieäm caù nhaân döôùi hình thöùc bieåu töôïng, bao goàm söï ghi nhôù, gìn giöõ, taùi taïo trong oùc caùi maø con ngöôøi ñaõ töøng tri giaùc, töøng suy nghó….

3.2. Ñaëc ñieåm phaùt trieån Chuù yù – Trí nhôù:

* Veà chuù yù: Treû maãu giaùo 5 – 6 tuoåi ñaõ phaùt trieån maïnh caû chuù yù khoâng chuû ñònh vaø caû chuù yù chuû ñònh.

* Veà trí nhôù : Treû maãu giaùo 5 – 6 tuoåi caùc quùa trình trí nhôù ñeàu ñöôïc hoaøn thieän caû: Ghi nhôù, nhôù laïi, nhaän laïi vaø hoaøn thieän caû söï queân.

- ÔÛ löùa tuoåi naøy xuaát hieän trí nhôù coù chuû ñònh, ñaây laø ñieàu kieän thuaän lôïi ñeå treû vaøo tröôøng phoå thoâng.

Khi daïy treû keå laïi chuyeän, tröôùc tieân coâ caàn taïo döïng leân caùc hình aûnh, bieåu töôïng ñaëc tröng ñeå khaéc saâu caùc bieåu töôïng, hình töôïng nhaân vaät vaøo trí nhôù treû. Chaúng haïn: khi nghe chuyeän “ Taám Caùm”- qua powerpoint thì treû thaáy xuaát hieän moät oâng tieân, baø buït raát hieàn töø, phuùc haäu, töôi cöôøi… moät coâ Taám raát xinh ñeïp, hieàn laønh, chaêm chæ, neát na… Moät muï gì gheû beùo phì, ñoäc aùc, döõ tôïn ñöùng chæ tay ra leänh … nhö vaäy treû deã nhôù vaø keå laïi truyeän moät caùch roõ raøng, maïch laïc. Coâ giaùo neân taän duïng ñaëc ñieåm, chuù yù, trí nhôù cuaû treû seõ ñeå laïi cho treû aán töôïng toát ñeïp laøm haønh trang cho treû trong suoát caû cuoäc ñôøi.

4. Töôûng töôïng :

- Laø quùa trình nhaän thöùc phaûn aùnh nhöõng caùi chöa coù kinh nghieäm baèng caùch xaây döïng hình aûnh môùi treân cô sôû nhöõng hình aûnh bieåu töôïng ñaõ coù

- Ñaëc ñieåm töôûng töôïng cuûa treû maãu giaùo 5 – 6 tuoåi : Ñaëc ñieåm ñaëc tröng cuûa töôûng töôïng laø töôûng töôïng taùi hieän, töôûng töôïng döïa treân nhöõng bieåu hieän ñaõ coù, ñaõ bieát tröôùc ñoù, töôûng töôïng taùi hieän laø quùa trình taïo ra nhöõng hình aûnh môùi vôùi caù nhaân ngöôøi töôûng töôïng döïa treân söï moâ taû cuûa ngöôøi khaùc. Song ôû löùa tuoåi naøy töôûng töôïng saùng taïo khaù phaùt trieån, chaúng haïn trong khi keå laïi caâu chuyeän cho ngöôøi khaùc nghe, treû coù theå saùng taïo theâm bôùt moät soá chi tieát röôøm raø. Treû maãu giaùo lôùn ñaõ baét ñaàu bieâùt keå chuyeän saùng taïo theo töôûng töôïng cuûa mình .

5. Ñôøi soáng caûm xuùc tình caûm:

- Ñôøi soáng caûm xuùc, tình caûm cuûa treû raát phong phuù theå hieän ôû nhieàu khía caïnh : Ñöùc- trí –theå- myõ vaø lao ñoäng.

- Truyeän coå tích hoaøn toaøn phuø hôïp vôùi ñaëc ñieåm taâm lyù treû. Truyeän phaûn aùnh söï ngaây thô, hoang ñöôøng veà caùc moái quan heä xaõ hoäi, töï nhieân…trong theá giôùi xung quanh, noù phaûn aùnh maâu thuaãn vaø ñaáu tranh xaõ hoäi ... Treû em cuõng deã daøng tin raèng coâ Taám laø nhaân vaät cheát ñi roài soáng laïi do ôû hieàn gaëp laønh, coøn Caùm bò tröøng trò cheát thaûm haïi vì ñoäc aùc tham lam… trong ñôøi soáng xuùc caûm, tình caûm cuûa treû khoâng theå khoâng noùi ñeán tình caûm thaãm myõ, ôû ñoä tuoåi naøy treû deã sung söôùng, ngôõ ngaøng tröôùc nhöõng veû ñeïp töôûng nhö ñôn giaûn, nhoû beù trong thieân nhieân, trong cuoäc soáng, trong ngheä thuaät, nhö nhöõng gioït söông long lanh treân caønh hoàng, moät tieáng chim hoùt, moät boù hoa, moät hình aûnh gôïi caûm trong truyeän, moät chieác haøi beù xinh xinh, moät mieáng traàu teâm caùnh phöôïng…

II. ÑAËC ÑIEÅM SINH LYÙ CUÛA TREÛ 5 – 6 TUOÅI :

Nhöõng nhaø sinh lyù vaø giaûi phaåu cho bieát boä naõo cuûa treû maãu giaùo 5 – 6 tuoåi khoâng khaùc vôùi boä naõo tröôûng thaønh laø bao nhieâu. Treû ñaõ bieåu hieän naêng löïc trí tueä qua hoaït ñoäng toång hôïp cuûa lôøi noùi, qua suy nghó, quan saùt taäp trung chuù yù, töôûng töôïng vaø khaû naêng giaûi quyeát nhöõng nhieäm vuï chôi, hoïc vaø sinh hoaït cuûa mình moät caùch saùng taïo.

III. CÔ SÔÛ NGÖÕ VAÊN :

1.Khaùi nieäm truyeän coå tích :

Truyeän coå tích goàm nhöõng caâu chuyeän hoang ñöôøng coù yeáu toá kyø aûo, phaûn aùnh cuoäc soáng cuûa nhaân daân ta töø thôøi xa xöa khi trình ñoä con ngöôøi coøn haïn heïp, xaõ hoäi coøn phaân chia giai caáp. Nhöõng giaù trò ngheä thuaät ñoù laïi laø cô sôû neàn taûng vöõng chaéc toâ ñieåm leân nhöõng“ böùc tranh” ngheä thuaät vaên hoaù daân toäc naøy caøng röïc rôõ hôn, töôi ñeïp hôn. Truyeän coå tích ñöôïc löu truyeàn vaø saùng taïo choïn loïc phuø hôïp hoaøn caûnh thöïc teá xaõ hoäi vaø truyeän coå tích naøo cuõng ñeà cao phaûn aùnh giaùo duïc, ñöôïc meänh danh laø truyeän trong nhaø treû nhoû, giaù trò giaùo huaán… truyeän coå tích laø cuoán saùch giaùo khoa ñaàu tieân daïy treû.

2.Nhöõng ñaëc ñieåm, ñaëc tröng cô baûn cuûa truyeän coå tích:

- Quaù trình hoaøn thieän truyeän coå tích laø quùa trình bieán ñoåi khoâng ngöøng :Vì noù laø saùng taùc taäp theå, truyeàn mieäng maø ñôøi soáng cuûa caùc taùc phaåm vaên hoïc daân gian trong ñoù coù truyeän coå tích laø raát daøi vaø coù theå bieán ñoåi. Truyeän coå tích ñöôïc löu truyeàn töø ñôøi naøy sang ñôøi khaùc

- Truyeän coå tích phaûn aùnh thöïc hieän moät caùch ñoäc ñaùo: Truyeän coå tích quan taâm ñeán nhöõng quan heä con ngöôøi trong sinh hoaït ñôøi thöôøng, nhöõng bon chen ñoá kò raát cuï theå trong gia ñình vaø xaõ hoäi. Khoâng gian quen thuoäc cuûa truyeän coå tích Vieät Nam laø noâng thoân , ñoàng baèng ñôn sô bình dò vôùi luyõ tre laøng, caây ña, gieáng nöôùc, ngaøy hoäi thoân queâ. Ñoù laø khoâng gian ñaëc tröng taïo nhöõng neùt rieâng ñaày haáp daãn cuûa daân toäc Vieät Nam.

3. Ñaëc ñieåm thi phaùp, ñaëc ñieåm thaãm myõ söùc haáp daãn cuûa truyeän coå tích ñoái vôùi treû em

3.1. Ñaëc ñieåm thi phaùp :

- Bieän phaùp xaây döïng hình töôïng nhaân vaät trong truyeän coå tích baèng caùc thi phaùp ñieån hình nhö : Nhaân caùch hoaù, phoùng ñaïi hoaù…. nhaân daân lao ñoäng ñaõ xaây döïng neân nhaân vaät coå tích cuûa mình. Caùc nhaân vaät coù theå laø thaàn, tieân, buït, ngöôøi hay caùc con vaät, caây coái thieân nhieân …

- Trong truyeän coå tích caùc nhaân vaät khoâng nhieàu moãi nhaân vaät thöôøng ñöôïc gaén boù vôùi hoaøn caûnh söï vieäc moät hieän töôïng cuï theå taïo neân tính ñieån hình cuûa nhaân vaät .

Ví duï : Truyeän taám Caùm, Thaïch Sanh, Caây tre traêm ñoát … nhaân vaät seõ ñöùng ôû hai tuyeán ñoái laäp . Nhaân vaät thieän laø ngheøo khoå, bò aùp böùc boùc loät, suoát ngaøy laøm vieäc quaàn quaät laø ngöôøi coù taøi coù ñöùc … cuoái cuøng trôû thaønh nhaân vaät hoaøn haûo cuûa nhaân daân. Coøn nhaân vaät aùc luoân ñaïi dieän cho caùi aùc, caùi xaáu laøm nhöõng vieäc xaáu …cuoái cuøng thì chuùng bò tröøng trò. Caùc hình töôïng nhaân vaät aáy chöùng toû trí töôûng töôïng doài daøo, öôùc mô bay boång, söï saùng taïo ñoäc ñaùo cuûa ngöôøi daân lao ñoäng.

3.2 . Ñaëc ñieåm thaãm myõ cuûa truyeän coå tích vaø söùc huùt cuûa noù ñoái vôùi treû maãu giaùo:

- Ñaëc ñieåm thaãm myõ cuûa truyeän coå tích ñöôïc toaùt ra töø chính noäi dung vaø ñaëc ñieåm thi phaùp ngheä thuaät cuûa noù: Tröôùc heát veû ñeïp cuûa truyeän coå tích theå hieän ôû caùch taïo truyeän moäc maïc, giaûn dò, noäi dung ngaén goïn… maø vaãn ñaày ñuû caùc phaàn (môû ñaàu, dieãn bieán, keát thuùc) laïi giaøu yù nghóa neân truyeän ñeán vôùi treû em moät caùch troïn veïn, deã hieåu, deã nhôù laïi thoaû maõn söï toø moø muoán tìm hieåu theá giôùi cuûa treû. Truyeän coå tích chaáp caùnh cho nhöõng öôùc mô, trí töôûng töôïng cuûa treû bay cao, bay xa voâ taän vaøo theá giôùi kyø dieäu , thuù vò cuûa caùc vò thaàn, tieân, buït… nôi maø cuoäc soáng haøng ngaøy cuûa caùc em khoâng theå nhìn thaáy .

- Khi treû nghe hoaëc keå laïi truyeän coå tích thì nhöõng caâu thô ngaén trong truyeän giuùp treû deã nhôù, deã thuoäc vaø gaây söï haáp daãn ñoái vôùi treû.

4. Ñaëc ñieåm tieáp nhaän truyeän coå tích treû maãu giaùo 5 – 6 tuoåi :

- Ñaëc ñieåm tieáp nhaän giaùn tieáp : Treû maãu giaùo 5 -6 tuoåi raát muoán ñöôïc giao tieáp baèng ngoân ngöõ. Treû thích nghe ngöôøi khaùc noùi vaø cuõng thích noùi, thích baøy toû yù ñònh cuûa mình cho ngöôøi khaùc nghe. Treû cuõng coá gaén theå hieän suy nghó cuûa mình baèng lôøi noùi thaäm chí baèng hình veõ vaø raát muoán ngöôøi khaùc hieåu thöù “ Ngoân ngöõ” ñaëc bieät, ñoäc ñaùo cuûa mình. Ñieàu ñoù raát thuaän lôïi cho quùa trình coâ keå chuyeän cho treû nghe vaø keå laïi truyeän . Coâ laø ngöôøi trung gian ñöa treû ñeán taùc phaåm ngheä thuaät. Ngoân ngöõ keå cuûa coâ giuùp cho treû coù khaû naêng nhìn thaáy nhöõng hình aûnh sinh ñoäng, röïc rôõ, huyeàn dieäu cuûa truyeän coå tích. Vì ngoân ngöõ cuûa vaên hoïc laø “ Ngoân ngöõ tình caûm”

– Treû tieáp nhaän mang maøu saéc xuùc caûm.

- Treû tieáp nhaän vôùi trí töôûng töôïng phong phuù.

- Treû tieáp nhaän ngaây thô vaø trieät ñeå .

Tin liên quan
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 1
Hôm qua : 10
Tháng trước : 116